Sao Đào Hoa là một phụ tinh trong Tử Vi Đẩu Số, thuộc hành Mộc, an theo địa chi năm sinh và chỉ đóng ở bốn cung Tý, Ngọ, Mão, Dậu.
Cần nói thẳng ba điều trước khi đọc tiếp, vì cả ba đều ảnh hưởng tới cách hiểu sao này.
Thứ nhất, Toàn Thư không có mục riêng cho Đào Hoa. Trang 16 xếp sao này vào nhóm “không ghi trong Tử Vi đẩu số toàn thư của Trần Đoàn” mà sách Tử Vi Việt thêm vào. Người bình chú còn nhận xét: “Trừ sao Đào Hoa thì có thể nói Tử Vi đẩu số toàn thư bị thiếu, vì sao này rất quan trọng.”
Thứ hai, phần lớn chữ “Đào Hoa” trong sách không phải sao này. Đào Hoa còn là hóa khí của Tham Lang, và nhiều câu phú nổi tiếng nhất “Đào Hoa phạm chủ vi chí dâm”, “phiếm thủy Đào Hoa” thực ra nói về Tham Lang chứ không nói về sao Đào Hoa. Chúng tôi không đưa những câu ấy vào trang này.
Thứ ba, và quan trọng nhất về mặt biên tập: gần như toàn bộ phần tiêu cực trong dữ liệu gốc về Đào Hoa là những câu phán xét phẩm hạnh phụ nữ. Tử Vi Thiên Cơ giữ lại thông tin về cấu trúc sao nào đi với sao nào, tài liệu xếp tổ hợp nào là thuận nghịch và không đăng lại lời mạt sát.
Khi tra cứu, cần đặt sao trong tam phương tứ chính và xem cùng các sao hội chiếu; có thể lập lá số để đối chiếu vị trí thực tế.
Sao Đào Hoa chủ về điều gì?
Nguồn không trả lời câu hỏi này. Không có câu nào dạng “Đào Hoa chủ về…” trong cả bộ sách, nên ô “Chủ về” ở đầu trang để trống.
Hai chỗ trông giống bằng chứng nhưng đều không dùng được:
- Trang 32: “Tham Lang tinh… hóa khí là Đào Hoa, chủ họa phúc chi thần” chủ ngữ ở đây là Tham Lang, không phải sao Đào Hoa.
- Trang 159: “Đào Hoa phạm chủ vi chí dâm” là câu phú về cách Tham Lang – Tử Vi đồng cung.
Cái nguồn mô tả được là chất liệu của sao, qua các câu phú rải rác, và chất liệu ấy có hai mặt:
- Nhan sắc và tài hoa phú hình tính (tr.141): “Đào Hồng mặt mũi xinh tươi”; tr.140: “Tham Đào tóc tốt xanh râm”. Về năng lực thì gắn với nghệ thuật: cầm kỳ thi họa, nghề diễn xuất, nghề khéo tay.
- Sức hút và đời sống tình cảm nhóm “đào hoa” trong Tử Vi nói về sức hấp dẫn và nhu cầu gắn bó, vốn là những điều bình thường ở con người.
Toàn bộ phần tiêu cực của sao đến từ việc văn bản cổ đánh giá mặt thứ hai bằng chuẩn đạo đức của thời đại nó, và đánh giá rất khác nhau tùy người mang sao là nam hay nữ.
Đặc tính của sao Đào Hoa
Khi Đào Hoa có điều kiện phát huy
Đây là phần thường bị bỏ qua nhất khi người ta nói về Đào Hoa, nhưng nguồn ghi khá nhiều:
- Tài hoa nghệ thuật. Phú nôm (tr.54): gặp Thiên Không thì “Cầm Kỳ thi họa tài ba tuyệt vời cơ mưu quyền biến hơn người”.
- Nghề diễn xuất, sân khấu. Tr.58: Tấu Thư hội cùng Vũ Khúc, Đào Hoa, Hỉ Thần thì có thiên hướng về nghệ thuật trình diễn.
- Nghề khéo tay. Phú nôm nữ mệnh (tr.119): “Khéo nghề kim chỉ thêu thùa Hồng Đào tấu Vũ ở vừa Mệnh cung”.
- Hôn nhân tốt. Phú nôm cung Phu Thê (tr.83): “Thiên Nguyệt Đức ngộ Đào Hồng Trai lấy vợ đẹp gái chồng giàu sang“. Đây là câu hiếm hoi nói về cả hai giới theo cùng một hướng tích cực.
- Vị thế trong gia đình. Phú nôm (tr.61): cùng Hoa Cái, Long Trì, Phượng Các, Hồng Loan thì “chủ quyền nội tướng, anh hào hàng hai”.
- Phúc trọng. Phú nôm về nữ mệnh Thiên Tướng (tr.113): “Nếu gặp Khúc Cái Mộc Đào Vẫn là phúc trọng tính ai đa tình”. Câu này đáng chú ý vì nó thừa nhận tính đa tình mà vẫn xếp là phúc.
- Điền sản. Tr.89: “Ân Quang gặp Đào Hồng Điền Trạch Ấy cô dì lưu lại ruộng nương”.
Bảy mục trên cho thấy: khi Đào Hoa gặp cát tinh, nguồn đọc nó theo hướng tài năng, nhan sắc và hôn nhân thuận. Không có gì tiêu cực trong bản thân sao.
Khi Đào Hoa thiếu sự nâng đỡ
Về mặt cấu trúc, tài liệu xếp các trường hợp sau là bất lợi:
- Cự Môn và Thiên Cơ thủ Mệnh tại Thân, Dậu vốn đã là phá cách; gặp thêm Đào Hoa thì càng xấu. Đây là chỗ duy nhất trong chính văn Toàn Thư nhắc tới sao này, và câu kết của nó nói về cả hai giới: “nam nữ phùng chi tổng bất vinh”.
- Gặp Kình Dương, Đà La thì “vì ăn chơi mà mang họa” (tr.51).
- Gặp Tử Vi, gặp Thiên Mã, gặp Thiên Riêu, gặp Tang Môn, gặp bộ Sát Phá Tham Liêm tài liệu đều xếp vào cách bất lợi.
- Lối phê mệnh “Lưu thủy lạc hoa” (tr.169) áp cho người có Đào Hoa cùng Thiên Không, Địa Kiếp, Linh Tinh, Hỏa Tinh.
Nhưng đây là chỗ cần nói rõ. Trong dữ liệu gốc, mười ba mục ở phần này thì mười một mục là những câu phán riêng về phụ nữ, dùng các chữ quy kết phẩm hạnh và thân phận. Chỉ hai mục nói về cả hai giới hoặc về nam.
Sự mất cân đối đó không phải ngẫu nhiên: cùng một sao chỉ sức hấp dẫn, văn bản cổ đọc ở nam mệnh là “phong lưu” và ở nữ mệnh là điều đáng lên án. Đây là định kiến giới của văn bản cổ ở dạng rõ rệt nhất trong toàn bộ hệ thống.
Tử Vi Thiên Cơ không đăng lại các câu đó và không dùng chúng làm căn cứ luận giải. Người đọc vẫn biết tài liệu xếp tổ hợp nào là bất lợi điều đó có ở trên nhưng không phải nhận lại lời lăng mạ.
Ghi chú cách đọc: một sao đào hoa trên lá số nói về nhu cầu gắn bó và sức hấp dẫn của một người, không nói gì về phẩm hạnh của người đó. Cách một người sống với những điều ấy phụ thuộc vào hoàn cảnh, giáo dục và lựa chọn — không phụ thuộc vào vị trí một sao. Cần đọc cùng tam phương tứ chính và hoàn cảnh thực tế.
Sao Đào Hoa tại cung Mệnh
Khi Đào Hoa tọa thủ cung Mệnh, tài liệu ghi nhận:
- Cùng Hồng Loan, Tấu Thư, Vũ Khúc: khéo nghề kim chỉ thêu thùa tức năng khiếu thủ công, mỹ nghệ.
- Cự Môn và Thiên Cơ thủ Mệnh tại Thân, Dậu mà gặp Đào Hoa thì chính văn tr.148 xếp là phá cách và nói rõ điều đó đúng với cả nam lẫn nữ.
- Gặp Tử Vi, gặp Thiên Mã, gặp Tang Môn: tài liệu xếp vào cách bất lợi, kèm những lời phán về nữ mệnh mà chúng tôi không trích lại.
Về tướng mạo, hai câu phú hình tính: “Đào Hồng mặt mũi xinh tươi” (tr.141) và “Tham Đào tóc tốt xanh râm” (tr.140).
Một điều đáng để ý khi đọc Đào Hoa ở cung Mệnh: vì sao này chỉ đóng ở Tý, Ngọ, Mão, Dậu, nên nó chỉ có thể vào cung Mệnh của một phần tư số lá số. Và ở bốn cung ấy, Đào Hoa luôn tam hợp hoặc xung chiếu chính nó qua các cung còn lại trong bộ tứ chính — nên ảnh hưởng của nó phân bố khá đều.
Như mọi sao khác, không nên kết luận từ riêng vị trí này. Xem thêm: vì sao không nên kết luận lá số chỉ từ một sao.
Sao Đào Hoa tại các cung khác
- Phu Thê: Cung có nhiều câu phú nhất. Mặt thuận: cùng Thiên Đức, Nguyệt Đức, Hồng Loan thì “trai lấy vợ đẹp gái chồng giàu sang”; cùng Thiên Tướng và Hồng Loan cũng là cách tốt. Mặt nghịch: cùng Thai thì nguồn nói việc kết hợp đến trước hôn lễ; Đào Hồng đối chiếu vào Thiên Di thì vợ chồng gặp nhau ở xa quê; gặp Tuần, Triệt, Thiên Mã, Thiên Hình thì chia lìa.
- Nô Bộc: Phú nôm (tr.88): cùng Hoa Cái, Hồng Loan, Tả Phụ, Hữu Bật thì tài liệu nói về quan hệ nhiều mối. Câu thứ hai ở cung này là một lời quy kết phẩm hạnh người vợ; chúng tôi không đăng lại.
- Huynh Đệ: Phú nôm (tr.92): cùng Thai, Thiên Hỉ, hoặc cùng bộ Thiên Tướng – Thiên Phủ – Phục Binh – Hoa Cái – Hồng Loan, thì tài liệu có những câu nặng về đời sống riêng của anh chị em. Về cấu trúc, đây là các tổ hợp nguồn xếp là bất lợi cho cung này; nội dung cụ thể chúng tôi không trích.
- Điền Trạch: Tr.89: “Ân Quang gặp Đào Hồng Điền Trạch — Ấy cô dì lưu lại ruộng nương” — thừa hưởng đất đai từ họ hàng bên ngoại.
- Phúc Đức: Phú nôm (tr.85): cùng Tang Môn, Cô Thần, Quả Tú, Hồng Loan thì trong họ hàng có người sống cảnh đơn chiếc.
Bảy cung còn lại không có ghi chép riêng. Chúng tôi để trống thay vì suy diễn.
Nhìn bảng sẽ thấy đặc điểm của Đào Hoa: nó chỉ được luận ở những cung nói về quan hệ người với người — Phu Thê, Nô Bộc, Huynh Đệ, Phúc Đức. Không có ghi nhận nào ở Quan Lộc, Tài Bạch hay Tật Ách.
Những sao hợp với Đào Hoa
- Thiên Không — phú nôm (tr.54): “Thiên Không hội với Đào Hoa — Cầm Kỳ thi họa tài ba tuyệt vời — Cơ mưu quyền biến hơn người — Ngàn năm mệnh bạc là đời tài hoa“. Bốn câu là một khối: hai câu đầu khen tài, hai câu sau nói cái giá.
- Tấu Thư, Vũ Khúc, Hỉ Thần — thiên hướng về nghệ thuật diễn xuất, sân khấu (tr.58).
- Hồng Loan, Tấu Thư, Vũ Khúc — “khéo nghề kim chỉ thêu thùa” (tr.119).
- Thiên Đức, Nguyệt Đức, Hồng Loan — ở cung Phu Thê: “Trai lấy vợ đẹp gái chồng giàu sang” (tr.83).
- Hoa Cái, Long Trì, Phượng Các, Hồng Loan — phú nôm (tr.61): “chủ quyền nội tướng, anh hào hàng hai”.
- Thiên Tướng, Văn Khúc, Hoa Cái, Mộc Dục — phú nôm nữ mệnh (tr.113): “Vẫn là phúc trọng tính ai đa tình”.
- Thiên Tướng, Hồng Loan — ở cung Phu Thê (tr.83).
- Ân Quang, Hồng Loan — ở cung Điền Trạch (tr.89).
Điểm chung rất rõ: Đào Hoa phát huy khi gặp cát tinh và văn tinh — Thiên Đức, Nguyệt Đức, Ân Quang, Thiên Tướng, Tấu Thư, bộ Long Phượng. Khi đó sức hấp dẫn chuyển thành tài năng và vị thế.
Cũng đáng để ý: Hồng Loan có mặt trong sáu trên tám mục. Hai sao đi cặp thành bộ Đào Hồng, và ở các cách tốt thì chúng luôn đi cùng nhau.
Những sao khắc kỵ với Đào Hoa
Danh sách dưới đây giữ lại quan hệ giữa các sao và đánh giá thuận nghịch của tài liệu. Phần nội dung cụ thể, phần lớn là các câu phán về phụ nữ, chúng tôi không trích.
- Cự Môn, Thiên Cơ — chính văn tr.148: Cự Cơ thủ Mệnh tại Thân, Dậu là phá cách, gặp Đào Hoa càng xấu; “nam nữ phùng chi tổng bất vinh”. Đây là mục duy nhất trong danh sách này đến từ chính văn Toàn Thư, và cũng là mục duy nhất áp cho cả hai giới như nhau.
- Kình Dương, Đà La — tr.51: “vì ăn chơi mà mang họa”.
- Tử Vi — tr.21 và phú nôm tr.107: tài liệu xếp là cách bất lợi cho nữ mệnh.
- Thiên Mã — phú 131 (tr.161) và phú nôm tr.119: nguồn mô tả đường tình duyên tự định đoạt, không qua mai mối.
- Thiên Riêu — bộ Đào Riêu, được nhắc nhiều nhất và kèm những lời nặng nhất về nữ mệnh.
- Tang Môn — phú nôm nữ mệnh tr.119.
- Hồng Loan, Thất Sát, Phá Quân, Tham Lang, Liêm Trinh — phú nôm nữ mệnh tr.119.
- Hồng Loan, Hoa Cái, Thiên Hỉ — phú nôm nữ mệnh tr.119, về vận hạn.
- Thai — ở cung Phu Thê: nguồn nói việc kết hợp đến trước hôn lễ.
- Thiên Không, Địa Kiếp, Linh Tinh, Hỏa Tinh — tr.169, lối phê mệnh “Lưu thủy lạc hoa”.
- Cô Thần, Quả Tú, Tang Môn, Hồng Loan — ở cung Phúc Đức (tr.85).
- Thai, Thiên Hỉ, Phá Quân, Thiên Tướng, Phục Binh — ở cung Huynh Đệ (tr.92).
Có một chi tiết đáng nói về danh sách này: Hồng Loan cũng xuất hiện ở đây bốn lần, trong khi ở mục Sao hợp nó xuất hiện sáu lần. Cùng một cặp Đào Hồng, nguồn đọc theo hai chiều tùy sao thứ ba đi kèm — cát tinh thì thành tài hoa, sát tinh thì thành bất lợi. Bản thân bộ Đào Hồng không có dấu.
Lưu ý cách đọc: “Kỵ” nói đến sự phối hợp thiếu thuận, không phải dấu hiệu tai họa, và tuyệt nhiên không phải phán xét về nhân cách. Cần nhớ thêm: chính nguồn Việt cũng ghi rằng Thiên Hình chế được ảnh hưởng của bộ Đào Hồng — tức trong hệ thống này, ảnh hưởng của Đào Hoa không phải định mệnh. Xem thêm: vì sao không nên kết luận lá số chỉ từ một sao.